است ، مانند هريسهء گندم [ ( حليم ) ] و باقلا و عدس و كله‌پاچه و گوشت گوساله و مانند آن‌ها [ ( توضيح آنكه غذاهاى ثقيل ، مانند حليم ، باقلا ، عدس ، كله‌پاچه و گوشت گوساله را براى اينكه زودهضم و از معده داخل روده‌ها شود و نيز گازها و نفخ حاصل از آن دفع گردد ، به آن‌ها آويشن كوبيده را مانند ادويه اضافه مىكردند . امروز هم در اروپا به عنوان ادويه معمول است ) ] ؛ محلل رياح و نفخ حاصله از غذاها ؛ ضماد آن با عسل جهت عرق النسا و وجع ورك . آنچه ذكر شد ، قسمتى از خواص آويشن بود كه در تحفهء حكيم مؤمن آورده شده است و در كتاب‌هاى اروپايى هم هست ، علاوه بر اين‌ها ، چند خاصيت ديگر نيز در تحفه ديده مىشود كه در كتاب‌هاى كنونى نيست ، از جمله اينكه هرگاه آن را با پنير تازه تناول كنند و به اين كار هر روز ادامه دهند ، جهت تسمين بدن ( چاق شدن ) مفيد است ؛ جويدن آن براى تقويت چشم نافع است ؛ اگر آب آويشن تازه را كه از كوبيدن و فشردن آن به وجود مىآيد ، صاف كرده به چشم بچكانيم ، جهت رفع بياض ( سفيدى قرنيه يا لك قرنيه ) مفيد است و قطور آن ( چكاندن در گوش ) جهت رفع ثقل سامعه و با شير جهت تسكين وجع ( درد ) آن نافع است ؛ هم‌چنين آشاميدن جوشاندهء آن با مقدار مساوى با عناب جهت تصفيهء خون مفيد است . دومين گياه طبى كه قرن‌ها مورد توجه ايرانيان بوده است ، با ذكر شواهد و مثال و تطبيق با طب جديد در معرض قضاوت خوانندگان قرار گرفت . منظور اينكه خوانندگان توجه داشته باشند : آنچه مىنويسيم ادعا نيست ، حقيقت است ، حقيقتى محض . ايرانى بايد افتخار كند كه پدرانش پيش‌كسوت پزشكى دنيا بوده‌اند .